De woordenstrijd die de wereld deed schudden.

Bron: Redacted News: Meer zien? Vrijheidsberoving.eu/

Ze verwachtten nog een toespraak. Nog een beleefde tik vanaf het podium. Nog een applaus voor de camera’s. In plaats daarvan kregen ze een donderslag. In de grote marmeren zaal van de Verenigde Naties, waar diplomatie meestal in fluweel wordt gewikkeld en wordt afgeleverd door zorgvuldig uitgebalanceerde zinnen, sneed een stem door met een woestheid die zelden in die kamer te horen is. Het was niet de gebruikelijke taal van samenwerking, duurzaamheid of multilaterale vooruitgang. Het was iets ouder, iets veel oorspronkelijkers: eigendom, soevereiniteit, overleven.

De wereld is geen onbekende in sterke uitspraken. Leiders komen vaak gewapend aan op internationale topconferenties met morele vasthoudendheid en luide retoriek. Maar deze keer was de toon anders. Het was niet alleen een aanklacht tegen het beleid. Het was een afwijzing van een heel wereldbeeld.

Decennialang was het mondiale bestuur gestaag in één richting geëvolueerd. Instellingen vermenigvuldigden zich. Verdragen breidden zich uit. Grenzen verzacht. De centrale belofte was simpel: meer integratie zou meer stabiliteit betekenen. Landen zouden niet gedijen door te concurreren, maar door op één lijn te komen. Naties zouden kleine delen van de controle opgeven in ruil voor een grotere gedeelde welvaart.

Maar onder de statistieken hield iemand anders de score bij.

De staalarbeider in Ohio die zijn baan verloor toen de fabriek sloot.
De visser in Frankrijk die toekijkt hoe buitenlandse schepen zijn kust bevaren.
De kruidenier in Berlijn vertaalt juridisch papierwerk in drie talen om een appel te verkopen. De kantoormedewerker in Sydney vertelde dat zijn energierekening verdrievoudigde – voor de planeet.

Ze hadden te horen gekregen dat er namens hen vooruitgang werd geboekt. Toch leken de voordelen zelden voor de deur te belanden.

Jarenlang flikkerde hun onvrede in protestborden, in genegeerde referenda, in commentaren onder nieuwsartikelen. Maar nu hadden hun grieven een podium gevonden.

Dit werd niet ingekaderd als een meningsverschil over het beleid. Het werd beschreven als een existentiële oorlog – over grenzen, over energie, over valuta, zelfs over data zelf. En het werd niet geframed als een geschil tussen naties, maar tussen hele filosofieën over hoe macht in de eenentwintigste eeuw zou moeten functioneren.

Het ene kamp gelooft in netwerken, verdragen en interoperabiliteit. De ander gelooft in muren, industrieën en identiteit. Men ziet problemen als globale puzzels die om gecoördineerde oplossingen vragen. De ander ziet dezelfde problemen als gemanipuleerde resultaten die worden opgelegd door verre elites. Men spreekt de taal van samenwerking. De ander spreekt van verraad.

Deze botsing beperkt zich niet langer tot politieke kringen. Het is nu economisch, technologisch en cultureel.

Het economische front: handel of val?

Voorstanders van wereldwijde connectiviteit wijzen op dalende armoedecijfers in ontwikkelingslanden en historisch efficiënte toeleveringsketens. Ze wijzen op smartphones die in vijf landen zijn geassembleerd, schepen met televisies en tractoren aan de andere kant van de planeet, financiële transacties die binnen enkele seconden worden afgewikkeld.

Toch zien critici kwetsbaarheid, geen vooruitgang. Ze wijzen op de lege schappen tijdens lockdowns, op energietekorten wanneer de invoer van brandstof stagneert, op medicijntekorten veroorzaakt door productiemonopolies. Wat gebeurt er, vragen ze, als “just in time” “never on time” wordt?

Het antwoord wordt nu herschreven terwijl landen stilletjes muren herbouwen rond strategische hulpbronnen – voedsel, brandstof, chips, staal. Of het nu in de vorm van tarieven, subsidies of verboden is, regeringen hertekenen economische gevechtslinies die sinds de Koude Oorlog niet meer zijn gezien.

De grensstrijd: migratie als vlampunt

Geen enkel probleem heeft de kloof dramatischer versneld dan migratie. Voor globalisten vertegenwoordigen open paden humanitaire verantwoordelijkheid en arbeidsflexibiliteit. Voor nationalisten betekenen ongecontroleerde stromen uitwissen – niet alleen van lonen, maar ook van cultuur, taal en symboliek.

Het argument gaat zelden over cijfers. Het gaat om controle. Wie bepaalt wie er binnenkomt? Wie betaalt? Wie past zich aan? Wie wordt er gehoord? Wanneer hulp sneller grenzen overschrijdt dan antwoorden, groeit de frustratie.

Nu verklaren leiders openlijk wat velen alleen maar hadden geïmpliceerd: ongereguleerde migratie wordt niet langer gezien als een neveneffect van conflicten – het wordt beschreven als een tactiek daarbinnen.

De informatieoorlog: wiens waarheid?

Het digitale tijdperk moest kennis democratiseren. In plaats daarvan heeft het het gebroken. Twee burgers kunnen naar dezelfde gebeurtenis kijken en leven in tegengestelde realiteiten van wat er is gebeurd. Algoritmen verspreiden koppen niet op basis van nauwkeurigheid, maar op basis van betrokkenheid. En betrokkenheid bevordert verontwaardiging.

In dit klimaat vervangen slogans de nuance. “Wereldwijde samenwerking” klinkt nobel. “Buitenlandse inmenging” klinkt sinister. Toch is de grens tussen hen flinterdun. Hulp wordt invloed. Investeren wordt hefboomwerking. Partnerschap wordt afhankelijkheid.

Regeringen die ooit verhalen vormden, worstelen nu om ze te beheersen. Burgers factchecken presidenten. Video’s overtreffen proefschriften. Het slagveld is verschoven van territoria naar tijdlijnen.

De energievergelijking: groen of weg?

Geen enkel onderwerp illustreert de kloof beter dan het klimaatbeleid. Sommigen zien hernieuwbare mandaten als levensreddend. Anderen zien ze als verpletterend voor de economie. Beiden hebben gedeeltelijk gelijk.

Windturbines vervangen dieselmotoren niet van de ene op de andere dag. Zonneparken verwarmen huizen niet tijdens winterstormen. Toch gaan fossiele brandstoffen niet eeuwig mee. Het debat gaat niet langer over het milieu, het is existentieel. De ene kant vreest een natuurramp. De ander vreest voor kunstmatige ineenstorting.

Gevangen daartussenin zit de gemiddelde huiseigenaar, starend naar stijgende rekeningen en zich afvragend waarom de kosten van het redden van de wereld altijd als eerste op hun stoep lijken te belanden.

De AI-grens: wie programmeert macht?

Zelfs als deze oorlog van ideologieën zich over grenzen en stembiljetten afspeelt, is er één stille kracht die hem versnelt: kunstmatige intelligentie. Terwijl wereldleiders debatteren over territorium, is de code het opnieuw aan het hertekenen.

AI stemt niet. Het berekent. Het behandelt burgers en consumenten niet anders. Het verwerkt ze. De natie die de AI-infrastructuur controleert, zal waarschijnlijk niet alleen markten beheersen, maar ook verhalen, communicatie en zelfs gedrag.

Sommigen stellen zich een gedecentraliseerde digitale commons voor. Anderen voorzien bedrijfsimperiums of door de staat gerunde surveillancenetwerken. Over één ding zijn ze het allemaal eens: wie het algoritme schrijft, schrijft de toekomst.

En hier ligt de ironie: zowel het globalistische als het nationalistische kamp zien AI nu als hun ultieme wapen.

Men ziet het als het instrument om de mensheid te coördineren. De ander ziet het als het instrument om het te bevrijden.

Er staan twee toekomsten aan de horizon

In het ene scenario ontmantelen landen internationale instellingen, herwinnen ze industrieën, bouwen ze hoge muren en herontdekken ze binnenlandse kracht. Toeleveringsketens worden korter. Steden herleven. Onafhankelijkheid keert terug, maar dat geldt ook voor rivaliteit.

In het andere scenario wordt het bestuur meer gecentraliseerd dan ooit. Digitale ID’s, koolstofscores, wereldwijde regelgevende panels, universele protocollen. Individuele landen worden knooppunten in een planetaire machine – efficiënt, gesynchroniseerd, maar misschien niet van elkaar te onderscheiden.

Beide paden beloven bescherming. Beide brengen risico’s met zich mee.

Wat ooit werd afgedaan als politiek lawaai, geeft nu vorm aan valuta’s, verdragen, verkiezingen en allianties. Zelfs militaire doctrines verschuiven rond deze filosofische kloof. De oude blokken van Oost versus West, kapitalistisch versus socialistisch, worden minder relevant. De nieuwe confrontatie is systeem versus zelfbeschikking.

Het gordijn is teruggetrokken

Het tijdperk van stille afspraken gemaakt in gepolijste kamers loopt ten einde. Het publiek is nu in de zaal. Ze stemmen misschien niet over handelsmechanismen of militaire overeenkomsten, maar ze eisen nu verantwoording voor hun resultaten.

Het maakt niet uit welke kant uiteindelijk de overhand heeft, de wereld is permanent veranderd door één simpele waarheid:

Mensen zullen opoffering tolereren. Ze zullen ontberingen tolereren. Maar ze zullen het niet tolereren om genegeerd te worden.

Dat was de echte verklaring die aan de andere kant van de zaal te horen was, niet alleen van één man op een podium, maar van miljoenen daarbuiten.

De wereldorde is niet langer een monoloog. Het is nu een wedstrijd.En de geschiedenis heeft de bladzijde al omgeslagen. ■