Leonard Peikoff: Wprowadzenie do Historii Filozofii Zachodniej (część 1 z 50)

Leonard Peikoff otwiera kurs historii filozofii prowokacją: wyobraź sobie Marsjan identycznych z ludźmi, którzy jednak chodzą wyłącznie na rękach, krwawią, męczą się i popadają w obłęd. Naturalne pytanie brzmi: dlaczego robią coś tak nieracjonalnego? Peikoff mówi: to samo pytanie powinniśmy zadać o współczesny Zachód, gdzie w sztuce, muzyce, literaturze i teatrze dominuje chaos i destrukcja sensu; w edukacji promuje się „ekspresję” zamiast myślenia i faktów; w religii mnożą się sprzeczne sekty, a nawet „teologia ateistyczna”; w nauce kwestionuje się przyczynowość, prawo tożsamości i obiektywność.
Skutkiem jest epidemia zaburzeń psychicznych oraz eskalacja przemocy i politycznego dryfu ku totalitaryzmom.

Aby ocenić kulturę filozoficznie, proponuje trzy pytania: co ludzie uznają za pewne, za realistyczne i za ludzkie.
Jego teza: odpowiedzi współczesności są absurdalne, a zarazem żyjemy w mieszaninie wielkich osiągnięć i irracjonalnych przesądów (symbol: nowoczesny wieżowiec z pominiętym „13. piętrem”).

Kluczowa jest metafora psychiatry i pacjenta. Kultura jest jak człowiek z mieszanymi, częściowo zdrowymi, częściowo błędnymi założeniami. Jeśli chcesz ją „zdiagnozować”, musisz znaleźć źródłowe idee, które kształtowały dzisiejszy stan, tak jak terapeuta bada przeszłość pacjenta, by zrozumieć teraźniejszość i zmienić przyszłość. Dlatego potrzebna jest historia filozofii: pokazuje, jak błędy rodzą się z wcześniejszych błędów, aż do Grecji, i jak idee przenikają dziedziny życia (przykład łańcucha wpływów: edukacja progresywna od Deweya wstecz przez Jamesa, Hegla, Kanta itd.).

Peikoff podkreśla, że to nie jest „martwa” historia: ma uczyć głównych stanowisk i argumentów, żeby umieć je ocenić i odpierać. Na końcu definiuje filozofię: jej pięć działów (metafizyka, epistemologia, psychologia filozoficzna, etyka, polityka; estetyka marginalnie) oraz trzy pytania przewodnie: co istnieje, skąd to wiesz, co z tego wynika. Wstęp prowadzi do wniosku: zrozumienie i „leczenie” współczesnego świata zaczyna się od zrozumienia jego filozoficznych korzeni.